7/4.2. Din Anlayışındaki Yorum Farklılıklarının Sebepleri

İnsanların Yaşam şartları, Ekonomik durumu, Yaşadığı bölge, duygusal özellikleri birbirinden farklı olduğu için, Aynı olayları yorumlamaları da birbirinden farklı olacaktır.

Dini yorumlayan bilginlerin farklı bölgelerde yetişmeleri, farklı kültürlere sahip olmaları ve farklı metotlar kullanmaları gibi hususlar, dinin farklı yorumlanmasına neden olmuştur.

DİN ANLAYIŞINDAKİ FARKLILIKLARIN SEBEPLERİ

1. İNSANIN YAPISI

İnsanlar doğuştan birbirlerinden farklı özelliklere sahiptirler.

İçerisinde doğup büyüdükleri ortamlar da onların farklı kişilik geliştirmelerine neden olur. Farklı kişiliklere sahip olan insanlar olayları farklı şekilde algılar ve yorumlarlar.

Dinin algılanması ve anlaşılması da bu kişilik farklılıklarından etkilenir. Böylece din kişisel farklılıklara bağlı olarak farklı şekillerde ortaya çıkabilmektedir.

Her bireyin din anlayışı onun kültürel, bilimsel düzeyi, algılama biçimi, ihtiyaçları ve ruhsal durumu ile yakından ilişkilidir.

İnsanların gereksinimleri birbirinden farklıdır. İçinde bulunduğumuz gelişim dönemimiz de bu gereksinimlerin oluşmasına etki eder. Bu gereksinimler dinsel anlayışı etkiler. İnsanlar içinde bulundukları gereksinimlerini gidermeye yönelik bir din anlayışına sahip olurlar. Söz gelimi, bir çocuk Allah’a oyuncak için dua ederken bir erişkin dünyadaki insanların mutluluğu için dua edebilir. Bir erişkin Tanrı’ya yer tayin etmezken, bir çocuk Tanrı’nın camide oturduğunu düşünebilir.

Din anlayışındaki farklılıkların bir nedeni de ferdin içinde bulunduğu gelişim dönemidir. Çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerindeki din anlayışları birbirinden farklı olur. Din anlayışı yaşın, yaşam tecrübesinin gelişmesine bağlı olarak değişir.

2. SİYASET

Siyasal düşünceler din anlayışlarının oluşmasına etki edebilir. Buna bağlı olarak siyasî düşüncele-rin etkisi ile farklı din anlayışları ortaya çıkmıştır.

İslâm tarihinde meydana gelmiş olan bazı siyasal olaylar farklı din anlayışlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Kabilecilik anlayışı belli siyasî mezheplerin oluşmasına neden olmuştur. Söz gelimi, yönetim hakkının kendilerine ait olduğunu düşünen Kureyş kabilesinin, halifenin kendilerinden olmasını istemeleri, “Halifenin Kureyş kabilesinden olması gerekir.” şeklindeki anlayışın gelişmesine neden olmuştur.

Hz. Muhammed’in vefatından sonra Hz. Ebu Bekir halife seçilmişti. Ancak halifeliğin Hz. Muhammed’e en yakın olan Hz. Ali’ye ait olduğunu düşünenler olmuştu. Bu düşünce daha sonra Şia mezhebinin temel anlayışı hâline gelmiştir.

Hz. Osman döneminde bazı yöneticilerin kabileciliği ön plânda tutan tutum ve davranışları daha sonraları bazı mezheplerin doğmasına zemin hazırlamıştır.

Hz. Ali ile Muaviye arasında meydana gelen olaylar; Sıffin Savaşı ve bu savaş esnasında uygulanan hakem tayin etme olayı gibi siyasî nitelikli olaylar Şia, Haricilik gibi bazı mezheplerin ortaya çıkmasında etkili olmuştur.

Siyaset zaman zaman din anlayışını etkileyebilmektedir. Burada en önemli nokta, dinin günlük siyasete alet edilmesini hoş görmemektir.

3. ORTAM VE KÜLTÜR

İnsanlar birbirlerinden farklı özellik ve yeteneklerle doğarlar. Bu farklılıkları ortaya koymak ve geliştirmek bireyin içinde yaşadığı ailesinin ve toplumunun kültürel yapısıyla yakından ilgilidir. İçinde yaşadığımız sosyal ve kültürel çevremiz bizde farklı değer yargılarının oluşmasına neden olur. Bu farklı değer yargıları da din anlayışlarında farklılaşmalara yol açar.

Her ortam ve kültür kendine has özellikler taşır. Bu özellikler o toplumu diğerinden ayrı kılar.

Her toplum kendi sosyal yapısına uygun bir dinsel yaşam biçimi geliştirir. Her toplum kendi sosyal ve kültürel özelliğini din anlayışına yansıtır. Böylece dinsel yaşamla kültürel yapı birlikte o toplumda diğer toplumlardan farklı bir din anlayışının oluşmasına neden olur. Söz gelimi, Türklerin dinsel yaşamları ile diğer Müslüman milletlerin dinsel yaşamları arasında bazı farklılıklar vardır. Türkler kültürel yapılarından dolayı birçok deniz hayvanını haramdır diye yemezken Uzakdoğulu Müslümanlar yemektedirler.

İslâm dini kısa sürede farklı kültür ve dinlerin bulunduğu çok geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Müslüman olan insanlar İslâm ile ters olmayan eski kültürlerinin bir kısmını İslâm ile bağdaştırarak dinî bir anlam yüklemişlerdir. Bunlar da farklı mezheplerin oluşmasında etkili olmuştur.

Değişik toplumsal koşulların etkisiyle yeni dinî anlayışlar ortaya çıkmaktadır. Söz gelimi, köyden şehre göç eden bir kimsenin dinsel anlayışında bazı değişiklikler olmaktadır.

Savaş, barış ortamları ve afetler gibi bir toplumu derinden etkileyen olaylar da din anlayışlarını etkiler.

4. EKONOMİ

İnsanın sahip olduğu ekonomik durumu onun düşünce ve davranışlarını etkiler.

Din anlayışları içinde bulundukları toplumun ekonomik yapısından etkilenir. Ekonomik gelişmeler, din anlayışlarında farklı düşüncelerin ve yaşayışların ortaya çıkmasına etki eder.

Ekonomi ve teknoloji alanındaki ilerlemeler düşünce sisteminde de farklılaşmalara neden olmuştur. Bu da farklı din anlayışlarının ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Söz gelimi, ekonomik durumu iyi olan günümüz insanının din anlayışı ile bundan yüz yıl önce yaşamış yoksul birinin din anlayışı arasında farklar vardır.

Şehir yaşamının geliri kırsal kesimden oldukça farklıdır. Şehirde yaşayanlarla kırsalda yaşayanların dinî anlayışları arasında bazı farklar vardır. Kırsal alanda oturanlar daha çok doğal olayları kontrol eden bir Allah inancı geliştirirken şehir toplumunda çevre temizliği ve komşularla iyi geçinmenin dinî boyutu üzerinde durulur.

Ekonomik açıdan az gelişmiş bir toplumla gelişmiş bir toplumun ve bireylerin din anlayışları da birbirlerinden farklıdır. Gelişmiş sanayi toplumlarında din daha çok bireysel bir yaşam şekli iken az gelişmiş toplumlarda din sosyal bir norm şeklinde yaşanır.

Maddî alandaki hızlı değişmeler toplumun gelir dağılımında da bir dengesizlik meydana getirmektedir. Bu da yaygın toplumsal bir uyumsuzluk doğurmaktadır. Bu huzursuzluk insanları birtakım çareler aramaya sevk etmektedir. Bu sıkıntılardan kurtulmak için farklı gruplar farklı din anlayışları geliştirir.

 

Ödev Ödev Bizim hikayeler - Hikaye Arşivi Mersin Kablo TV - Mersin Uydunet