Kurbanla ilgili merak edilenler
Yazar Prof.Dr. Raşit KÜÇÜK   
kurbanKurban kesmek kimin üzerine vaciptir? Kime değildir? Zengin olduğu halde senelerce kurban kesmeyenin durumu. İki ayrı kurbana niyet edilse bu caiz olur mu? Hisseye sonradan girilebilir mi? Bağışlanan kurbanlık kesilmekle vacip yerine gelir mi? Kestiğim kurbanın sevabı eşime de fayda sağlar mı? Çocuklarım için de kurban kesebilir miyim? KURBAN KESMEK KİMİN ÜZERİNE VACİPTİR? KİME DEĞİLDİR?

SORU 348. Genel hatlarıyla kimlerin üzerine kurban kesmenin gerekli olduğunu özetleyebilir misiniz?

CEVAP: Kurban kesmenin kendi üzerlerine gerekli olup olmadığını soran pek çok okuyucu, bana maaşlarını, sahip oldukları evi, aldıkları maaşı, araba sahibi olduklarını, borçlarını, kadın-erkek kazançlarının müşterek veya ayrı olduğunu ve benzer birçok özelliği sayarak cevap istemektedirler. Bu sebeple benzer her bir soruya ayrı cevap vermek yerine kurbanın kimlerin üzerine bir vecibe olduğunu ana hatlarıyla özetlemem umarım hem genel bir cevap hem de soramayanlar için faydalı olacaktır. Kurbanın bir kişinin üzerine vacip (veya sünnet olduğuna kail olan mezhep mensupları için sünnet) olması için:
a. En başta Müslüman olmak,
b. Akıllı ve büluğ çağına ermiş olmak,
c. Mukim olmak, yani yolcu olmamak, (Şâfiî mezhebinde yolcu olmak kurban kesmenin engeli değildir)
d. Hür olmak, yani esaret altında, mahkûm ve benzeri kısıtlama altında olmamak,
e. Üzerine kurban vacip olacak kadar zenginliğe sahip olmak şartları aranır. Bu zenginlik, aslî ihtiyaçları ve borçları dışında kurban bayramı günlerinde yaklaşık 85 gram altın veya bunun değerinde paraya veya mala sahip bulunmaktır. Zekâtta olduğu gibi bunun üzerinden belirli bir zaman geçmiş olması gerekmez. Bu miktarın sadece kurban günlerinde elde bulunması yeterli görülür.

ZENGİN OLDUĞU HALDE SENELERCE KURBAN KESMEYENİN DURUMU

SORU 349. Benim ve eşimin senelerdir 80 gramın üstünde altınımız var ama kurban kesmedik. Birçok tanıdığım da aynı bizim durumumuzda. Şimdi bunun telafisi nasıl olacak?

CEVAP: Bugün kadar kurban kesmemişseniz öncelikle Allah’a tövbe edip af ve mağfiret dileyecek ve bundan sonra bu dini ibadeti yerine getirmeye özen göstereceksiniz. Bugüne kadar kesmediğiniz kurbanlar uhdenizden düşmüş olmuyor. Vakti içinde eda edilmeyen bir borç olduğu için, mutlaka kurban kesme şeklinde telafisi değil, kurbanlık hayvan alıp fakire bağışlamak veya bedelini bağışlamak şeklinde ödenmesi mümkündür. Kişi önce zengin olup üzerine vacip olan kurbanı kesmemiş olsa ve sonra fakir düşse de aynı şekilde üzerinden kurban borcu düşmüş olmamaktadır.

KENDİSİ VEKİL EDİLEN BİRİ BAŞKASINI VEKİL KILABİLİR Mİ?

SORU 350. Kurban kesmesi için kendisine vekâlet verilmiş olan bir kimse bu vekâleti bir başkasına devredebilir mi?

CEVAP: Vekil edinilen kişi, asilin yapabileceği her işi yapma yetkisini haiz olur. Yani o da bir başkasını vekil tayin etme hakkına sahiptir. Şu kadar var ki, vekil tayin eden kişi, vekâlet verdiğine sınırlı ve mukayyet vekâlet vermişse, bu kuralın dışındadır. Yani kurban kesme vekâleti verirken, “Bizzat satın alman ve kendi elinle kesmek üzere seni vekil kıldım” derse bu sınırlı ve mukayyet bir vekalettir.

İKİ AYRI KURBANA NİYET EDİLSE BU CAİZ OLUR MU?

SORU 351. Kurban bayramında kesilecek kurbana aynı zamanda akîka olarak da niyet edilebilir mi? Akika kesemedim, yıllar sonra da kesilebilir mi? Zengin olmadığım halde adak adadım ve bu bugüne kadar da kesemedim, ne yapmalıyım?

CEVAP: Sorunuzun üç şıkkı var, bunları şöylece cevaplamam uygun olur:

a. Hem vacip olan kurbana hem akîkaya niyet edilerek bir kurban kesilemez. Çünkü bunların ikisi ayrı kulluk görevleri, ibadetlerdir. Bir ibadet, niyet edilmekle iki ibadet yerine geçmez, böyle bir niyet de sahih olmaz. Yaptığınız ibadet hangisi ise sadece ona niyet edebilirsiniz. Ayrıca şunu da bilmek gerekir, kurban günlerinde kesilmesi gereken kurban vacip, akika ise mübah veya menduptur. (Hanefî mezhebi dışındaki mezheplere göre sünnettir)

b. Akîka kurbanı, çocuk yedi günlükken kesilir; fakat büluğ çağına kadar kesilebilir.

c. Adadığınız kurbanı ilk fırsatta kesmeniz gerekir. Çünkü siz onu kendi üzerinize vacip kılmışsınız. Durumunuz anlattığınız gibi ise, sizin için kurban günlerinde kurban kesmek vacip değildir. Akîka kurbanı kesmek ise ifade ettiğim gibi mübah ve müstehap hükmündedir. Sizin üzerinize mutlaka gerekli olan adak kurbanınızı kesmenizdir.

BAĞIŞLANAN ADAK KURBANININ ETİNİ YEMEK CAİZ Mİ?

SORU 352. Ali adak kurbanın etinden Veli’ye verse, Veli de o et ile pişirdiği yemekten Ali’ye ikram etse onu yiyebilir mi?

CEVAP: Yiyebilir. Çünkü Veli’ye verilen et onun mülkü olmuş, Ali ile bir ilgisi kalmamıştır.

HİSSEYE SONRADAN GİRİLEBİLİR Mİ?

SORU 353. Beş kişi aralarında anlaşarak bir büyük baş kurbanlık alsalar, daha sonra fiyatı yüksek olduğu için hisseye iki kişiyi daha katsalar bu caiz olur mu?

CEVAP: Böyle bir kurban caizdir. Ancak böyle bir durumu, niyetlenip karar verilen bir sözden cayma olarak gören bazı fakihler mekruh görmüşlerdir.

AKİKA KURBANI NEDİR?

SORU 354. Akîka kurbanı hakkında bilgi verebilir misiniz?

CEVAP: Ben daha önce birden çok kere akikadan bahsettim. 332’nci sorunun cevabını okuyabilirsiniz.

BAĞIŞLANAN KURBANLIK KESİLMEKLE VACİP YERİNE GELİR Mİ?

SORU 355. Bir yakınım bana bir kurbanlığı bağış olarak verecek. Bunu kesmekle kurban kesmiş sayılır mıyım?
CEVAP: Tabii ki sayılırsınız. Kurbanı mutlaka satın almak diye bir şart söz konusu değildir. Kendisi koyun, keçi, sığır, manda ve deve sahibi olanlar böyle yapıyorlar.

KESTİĞİM KURBANIN SEVABI EŞİME DE FAYDA SAĞLAR MI?

SORU 356. Eşim ve ben ikimiz de devlet memuruyuz ve maaşlarımız iyi derecede. Paralarımız müşterek. İkimizin de kurban kesmemiz gerekir mi? Benim kestiğimin sevabı eşim için de olur mu?

CEVAP: Zenginliğiniz müşterekse ikinizin de kurban kesmeniz şart değil. Ama biz böyle yapmak istiyoruz derseniz buna itiraz edilmez. Bu durumda birinizin adına kurban kesmek diye bir şey söz konusu değil, kestiğiniz kurban o evin, o ailenin kurbanıdır ve tabii ki ondan hasıl olan sevap o ailedeki herkesi kuşatıcı bir özelliğe sahiptir.

KURBANI KENDİM Mİ KESTİREYİM BAĞIŞLAYAYIM MI?
SORU 357. Eşime ve bana ayrı ayrı kurban vacip oluyor. Kendim alır ve kestirirsem yaklaşık 1000 ytl veriyorum. Hayır kurumuna bağışlasam aynı para ile 4 kurban kesilebiliyor. İki de çocuğum var, onlar için de bağışlamış olacağım. Peygamberimiz kendi kurbanını kendi kesmiş, bunu biliyorum. Ama her iki durumda da ben kesebilecek durumda değilim. Faydalı olmak bizim için önemli. Fakat siz bize hangisini tavsiye edersiniz?

CEVAP: Asıl olan dini bir emri en iyi ve en faydalı şekilde yerine getirmektir. Sizin anlattığınız ölçüler ve gayeniz doğrultusunda, güvenilir bir hayır kurumuna bağış yolunu seçmenizi tavsiye edeceğim.

ÖLMÜŞ OLAN ANA BABA İÇİN KURBAN KESİLEBİLİR Mİ?

SORU 358. Her sene sevabını kendilerine bağışlayarak annem ve babam için kurban kesmekte idim. Bir arkadaşım ölüler için kurban kesilmez diyor, bu doğru mu?

CEVAP: Arkadaşınızın dediği doğru değil. Çünkü kişinin kendisi için sürekli hayır dua alayım diye sağlığında yaptığı hayır ve hasenat, vakıflar nasıl dinimizde geçerli ve sevabı kıyamete kadar kalıcı ise, ölmüş olan kişilerin arkalarından sevabı onlara bağışlanmak üzere yapılan hayır ve hasenat da aynı şekilde geçerlidir. Onlar adına kurban kesmek, sadaka vermek, hayırlar işlemek ve hattâ kendileri namına vakıflar kurmak da aynı şekildedir.

MEŞRU OLMAYAN, HARAM YOLLARLA ELDE EDİLEN ZENGİNLİKLE KESİLEN KURBAN CAİZ OLUR MU?

SORU 359. Gayr-i meşru yollarla elde edilen para ile kurban alınıp kesilebilir mi?

CEVAP: Öncelikle şunu ifade etmeliyiz: Bir ibadetin kulun üzerinden sakıt olması, caiz olması ve makbul olması arasında farklar vardır. Tamamı gayr-i meşrû, haram olan yollarla elde edilen para ile kurban alınıp kesilmesi caiz olmaz. Kişi alıp keser, kurban kestiğine inanır ve üzerinden bu borcun düştüğü kanaatini taşıyabilir. Ancak şu iyi bilinmelidir ki, haramla bir ibadeti yerine getirdiğine ve bunun Allah katında makbul olduğuna inanmak, kişinin imanını tehlikeye düşürür. Çünkü Allah’ın temiz olduğu ve ancak temiz olanı kabul edeceği Kur’an’ın hükmüdür. Demek ki bir kimse haram ile bir ibadet yapsa, bu borç üzerinden sakıt olsa bile bunun makbuliyeti, Allah yanında kabulü söz konusu değildir. Bu sadece kurbanla ilgili olmayıp, diğer ibadetler için de geçerlidir.
Kazancının tamamı haram değil de helâl-haram karışıksa, bu asla hoş görülmeyen bir durum ise de, ibadet olarak yaptığı hac, kestiği kurban, verdiği zekâtın, parasının helal kısmından olduğuna itikat edip inanmak şartıyla bu caiz olabilir.

ÇOCUKLARIM İÇİN DE KURBAN KESEBİLİR MİYİM?

SORU 360. Çocuklarım için de kurban kesmek istiyorum. Daha önceki bir soruya cevap verirken çocuklara kurban olmayacağını söylemiştiniz. Ne dersiniz?

CEVAP: Ben daha önceki cevaplarımda böyle bir şey söylemedim. Söylediğim her halde yanlış anlaşılmış. Benim dediğim şudur: Çocuğun kendi parası varsa ve babası, anası veya herhangi bir yakını ona vâsi ise, bu paradan kurban kesemez, keserse ödemek mecburiyetinde kalır. Çünkü çocuğun üzerine kurban vacip değildir.
Fakat bir baba veya anne, kendi paraları ile çocukları için de kurban keserlerse bu caizdir ve bunda hem bir sakınca yoktur, hem de onlar namına hayır yapmakla kendileri de sevap kazanmış olurlar.
 

Ödev Ödev Bizim hikayeler - Hikaye Arşivi Mersin Kablo TV - Mersin Uydunet